+90 (533) 522 0459 bilgi@onatuzumcugil.com

Travma Nedir?

Günlük yaşam rutinlerini olumsuz etkileyen, bozan, aniden ve beklenmedik bir şekilde gelişen, panik, kaygı ve dehşet ortaya çıkaran, bireyin anlamlandırma süreçlerini bozan olaylar travmatik yaşantılar olarak tanımlandırılır. Tıp diliyle normal homeostatik mekanizmaların kaybına fizyolojik gereksinimlerin artmasına ve anormalleşmesine neden olan bir multisistem hastalığıdır.

Travma Çeşitleri ve Mekanizması

Travma Çeşitleri

  • Vertabra Travmaları
  • Multipl Travma
  • Ekstremite Travmaları

 Alt Ekstremite Kırıkları

kalca_kirigi_rontgeniAlt ekstremiteler; pelvisin her iki yanına tutunmuş halde koksa, femur, patella, tibia fibula, ayak bilek, ayak tarak ve ayak parmak kemiklerinden oluşur. Kalçanın ön tarafında üç kasın birleşmesiyle meydana gelen iliopsoas, arka tarafında m. gluteus, maksimus, minimus ve medius yer alır.

Alt ekstremiteleri besleyen ana arter, abdominal aortadan ayrılan a. iliaca communistir. Bu arterin uzantısı olan a. iliaca, interna pelvis içi organların a. iliaca eksterna alt ekstremitelerin kanlanmasını sağlar. Ayak parmaklarına kadar uzanan a. iliaca eksterna, a. femoralis, a. poplitealis, a. tibialis anterior ve posterior olarak devam eder. Alt ekstremitenin derin venleri v. tibialis anterior ve posterior, v. poplitealis, v. femoralis olarak v. iliaca eksternaya açılır; yüzeyel venleri olan v. saphena parva v. poplitealise, vücudun en uzun veni olan v. saphena manga ise v. femoralise açılır.

Alt ekstremitenin motor fonksiyonlarını kontrol eden sinir ağı pleksus lumbalis ve pleksus sacralistir. Pleksus lumbalisin en kalın siniri n. femoralistir. Plexus sacralisten çıkan aynı zamanda vücudun en uzun ve en kalın siniri olan siyatik sinir, bacak ile ayağın tüm kaslarına motor, bacağın dış yan ve arka, ayağın duyu inervasyonunu sağlar.

Pelvis Kırıkları

Pelvis, arkada sakrum ve koksiks, yanlarda iki koksanın oluşturduğu, gövdenin alt kısmıdır. Pelvis iskeletinin çevrelediği boşluğa, pelvis boşluğu denir. Pelvis boşluğunda iç üreme organları, mesane, rektum ve ince bağırsak kıvrımları bulunur. Koksa, ilium, pubis ve ischii adlı üç ayrı kemiğin 15–16 yaşlarında kaynaşarak birleşmesinden oluĢur. Sağ ve sol iki pubis kemiği, ön ortada fibröz kıkırdaktan oluşan simfizis pubis eklemiyle birleşir. Koksanın dış yan yüzünde, bu üç kemiğin birleşme yerindeki çukura, acetabulum denir.

Düşme ya da indirekt travma neticesinde pelvis kırığı oluşabilir. Pelvis, kalın kaslarla çevrili olduğundan açık kırık, şişlik ya da deformite nadir görülür. Krista iliacalardan içe doğru hafifçe bastırma ya da simfizis pubis üzerinde palpasyonla ağrı hissedilmesi, kırık olduğunu gösterir. Pelvis veya karın alt kadranında şiddetli ağrı vardır. Lumbal ve sacral pleksusdan köken alan pelvisin sinirleri, herhangi bir seviyede hasar görebilir.

Üst Ekstremite Kırıkları

Omuz Kırıkları: Klavikula, omuz bölgesinde “köprücük kemiği” olarak bilinen kemiğe verilen addır. Bütün kırıkların yaklaşık %10-12’si klavikula kırıklarıdır. Klavikula kırığı erişkinlerde 6 haftada, çocuklarda 3-4 haftada kaynar. Klavikula kırıklarında cerrahi tedavi endikasyonları kısıtlıdır. Konservatif olarak tedavi edilir.

Humerus (Kol) Kırıkları:  Omuz ile dirsek arasında bulunan kol bölgesinin kemik yapısını “Humerus kemiği” oluşturur. Üst ekstremitenin sık rastlanan kırıkları olarak ön plana çıkar.  Humerus kırıkları direkt darbeler, dirsek yönünde aksiyel yüklenmelerle, rotasyonal zorlanmalar ile meydana gelebilir. Bunun yanında osteoporoz, paget hastalığı, kemik tümörleri, metastazlar ve enfeksiyon gibi kemiği zayıflatıcı etkenler de humerus kırığı oluşturabilir. Humerus kırıklarının tedavisinde, genellikle alçı, atel veya breys gibi tespit yöntemleri kullanılır. Cerrahi tedavi, hastanın yaşına, kırığın yerine, eklem uzanımına, açık kırık olup olmamasına, damar hasarı eşlik edip etmemesine bağlı olarak planlanmaktadır. Cerrahi tedavi olarak sıklıkla plak vida uygulamaları kullanılmaktadır.

Dirsek Kırıkları: Olekranon, (Direğin arka kısmındaki kemik çıkıntısı) kaslarla korunmayan  ve direkt olarak cildin altında yer alan bir kemiktir. Bükülmüş dirseğin üzerine düşme sonucu veya çeşitli sebeplerle kırılabilir. Eklem içi kırıkları olduğundan dolayı cerrahi tedavi uygulanmalıdır.

Ön Kol Kırıkları:  Ön kol kemikleri, radius ve ulna olarak iki kemikten meydana gelmektedir. Yetişkinlerde genellikle ön kol kırıklarında bu iki kemik birden kırılmaktadır. Kemik dizilimini sağlamak ve onarmak için bu tip kırıklarda genellikle cerrahi tedavi yolu tercih edilmektedir.

El Bileği Kırıkları:  El bileği, iki sıra halinde dizilmiş sekiz adet kemikle birlikte bunlarla eklem yapan ön kol kemiklerinden meydana gelir. En çok karşılaşılan kırık, radius kemiğinin alt ucunda görülür. Eğer kırık oynamamış ise kırığın alçı ile sabitlenmesi yeterlidir; Fakat kırığın çok parçalı, eklem içi uzanımlı ve stabil olmayan bir kırık olduğu düşünülüyorsa hastanın genel durumu da dikkate alınarak cerrahi tedavi yoluna gidilir.

El Kırıkları: El kemiklerinin kırıkları, kırığın tipine ve yerleşimine göre farklı yöntemlerle tedavi edilebilir. Kırık uçlarının birbirinden ayrılmadığı stabil kırıklarda, atel veya alçı uygulanması yeterli olabilir; Ancak daha komplike kırıklarda cerrahi uygulamalarla kemik yapılara ulaşılır ve kemik uçları bir araya getirildikten sonra plak-vida, tel veya çiviler yardımıyla sabitlenir.