+90 (533) 522 0459 bilgi@onatuzumcugil.com

Bebek, çocuk ve ergenlerde görülen kas sistemi ve iskelet rahatsızlıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenen tıp bilimine ‘çocuk ortopedisi’ adı verilir. Günümüzde çocuk ortopedisi genel ortopediden bağımsızlaşan ayrı bir ihtisas dalı haline gelmektedir. Doğum ve ergenlik dönemi arasında yer alan süreçte rastlanan ortopedik sorunlarda, yetişkin ortopedisine oranla daha farklı tanı, izlem ve tedavi yöntemleri izlenir.

Çocuklarda Karşılaşılan Ortopedik Hastalıklar

Çarpık Ayak (Clubfoot)

Yeni doğan her 1.000 bebekten birinde görülen çarpık ayak deformitesi, bebek doğar doğmaz fark edilebilir.

Çocuğun normal ayak fonksiyonunu kazandırmak, yürümeye başlamadan önce büyük sorunların oluşmasını engellemek açısından çok önemlidir. Çarpık ayak tanısı konurken bu doğrultuda dikkatli ve özenli olmak gerekmektedir.

Germe ve alçılama yöntemi, ilk izlenen iki ana tedavi biçimidir. Sonuçlar olumlu yansımaz ise cerrahi tedavi yapılır.

Germe ve Alçılama Yöntemi

Çarpılmış ayakları, çocuk yürümeye başlamadan önce ağrısız, fonksiyonel ve düzgün bir ayak haline getirmek için uygulanan tedavi yöntemidir. Anatomisi bozulmuş ayağı düzeltmeye yönelik germeler ve haftalık alçı yapılır. 6-12 hafta boyunca devam eden bu teknikle beraber ayak normal haline getirilmeye çalışılır. Olumlu sonuç alınamadığı takdirde cerrahi tedavi gerçekleştirilebilir.

Cerrahi Yöntem

Germeler ve alçı tedavisi ayağın normal hale gelmesi için yeterli değil ise hastaya cerrahi operasyon uygulanır.  Tek bir operasyonla ayağın bütün deformiteleri düzeltilir. Genellikle çocuk 6-12 aylık iken gerçekleştirilen bu ameliyatla bağlara, tendonlara ve eklemlere gerekli müdahaleler yapılır. Ameliyattan sonra ayak alçıya alınır ve düzgün durumda tutulur. Başarılı tedaviler sonucunda, çocuk normal veya normale çok yakın ayaklara sahip olur.  Ayaklar en az bir yıl boyunca özel ayakkabılarla desteklenir; Fakat bazı durumlarda çocuk büyüme evresini tamamladıktan sonra bir ameliyat ihtiyacı daha ortaya çıkabilir.

Kalça Çıkığı (Diplazisi)

Kalçadaki büyük leğen kemiğindeki çukur boşluk (asetebulum) ile, bacak kemiğinin (Femur kemiği) başındaki yuvarlak kısmın iç içe girmesi “gelişimsel kalça çıkığı” olarak lanse edilir. Kalça eklemini meydana getiren kemiklerin birbirinden ayrılmasına ise “doğuştan kalça çıkığı” denir.

Bu hastalığın her tipinde femur başının asetabulumun dışında olması şart değildir. Tam çıkık kalça, yarı çıkık kalça ve çıkabilir kalça olarak farklılık gösterirler.

Yarı Çıkık Kalça: Femur başı, asetabulumun içinde olmakla birlikte bir bölümü dışa ve yukarıya doğru yer değiştirmiştir.

Tam Çıkık Kalça: Femur başı tamamen asetabulumun dışındadır. Bacağın bükülüp dışa doğru yatırılmasıyla (ortolani manevrası) çıkık yerine girer.

Çıkabilir Kalça: Femur başı asetebulumun içindedir. Ancak ittirmekle (Barlow’un provakasyon testi) kolaylıkla asetebulumun dışına çıkar.

Gelişimsel Kalça Çıkığında Tanı ve Tedavi

Ülkemizde çok sık görülen kalça çıkığının (Gelişimsel Kalça Displazisi: GKD) erken tanısı çok önemlidir. Doğan bebeklerde şüpheli bir durum mevcut ise ultrason tetkiki önemlidir. Gelişimsel kalça displazisi doğumun ilk aylarında teşhis edilirse basit bir korse ile tedavi edilebilir.  Daha ileri yaştaki hastalarda kalça eklem ağrısının varlığı ve fizik muayenede özel testlerin uygulanması ile eklem instabilitesinin belirlenmesi tanıda önemlidir.

Gelişimsel Kalça Çıkığının Belirtileri

  • Kalça hareketlerinde kısıtlılık
  • Topallama
  • Bacaklar arasında uzunluk farkı
  • Parmak ucunda yürüme
  • Cilt pililerinde asimetri
  • Diz kırmadan sağa sola geniş adım atma

Doğuştan Kalça Çıkığı Açısından Riskli Gruplar

  • Tortikolisli bebekler (Boyun kası içinde kanama)
  • İlk doğum
  • Ailesinde kalça çıkığı bulunan bebekler
  • Makat gelişi ile doğum
  • Gebelik esnasında annenin su kesesinde az su bulunması
  • Çeşitli ayak bozuklukları ile doğan bebekler

Düz Tabanlık

Çocuklar düztaban olarak dünyaya gelirler ve zamanla ayak kavisleri kendiliğinden oluşur. Ayak kavisini sağlayan kemiklerin yapısı ve bağlardır. Çocuklarda kemikler henüz tam gelişmediğinden ve bağlar da çok esnek olduğundan ayak kavisi tam gelişmemiştir. Çocuk yere bastığında ayak ile yer arasında olması gereken oval boşluk ayak tabanının esnemesi ile yok olur.

Ayak havaya kaldırıldığında kavis oluşuyorsa buna esnek düztabanlık denir.

Esnek düz tabanlıkta ağrı yoktur,  kas fonksiyonları ve eklem hareketleri normaldir. Dolayısı ile ayaklar da normal kabul edilir. Herhangi bir tedavi, ameliyat gerektirmeden kendiliğinden düzelir. Yürümeye ve spor yapmaya herhangi bir etkide bulunmaz. Topuk ve parmaklar arasındaki ayağın arkının düzleşmesini kemiklerin şekilleri ve sağlam bağlar engeller. Çocuk büyüdükçe ve ayakları üzerinde yürüdükçe yumuşak dokular gerginleşir ve sertleşir, ayağın arkı ortaya çıkar. Genellikle 5 yaşından sonra ayak normal şeklini alır. Çocuk ergenlik çağına gelmiş ve ayağında hala düztabanlık varsa ağrı çekebilir. Ağrılı durumlarda doktor muayenesi gerekir.

Düz Tabanlıkta Tanı ve Tedavi

Düztabanlık tanısı genellikle fiziki inceleme ile konabilir. Ayak kavisinin şekli yere basarak kontrol edilir ve aşil tendonunun gergin olup olmadığı tespit edilir. İhtiyaç duyulan durumlarda tomografi ve filmler çekilebilir.

Üç yaşına kadar bütün çocuklar düztaban olarak hayatına devam eder. Ayak kavisi üç yaşından sonra gelişme gösterir ve 10 yaşına kadar devam eder. Herhangi bir tedaviye ihtiyaç yoktur. Bu yaştan önce ayakkabıların içine taban yükseltileri yerleştirmek ağrılara neden olur ve tehlikelidir.

Düztabanlık ağrılı ise sebebi incelenir. Aşil tendonu gergin ise germe egzersizleri uygulanır. Ayakkabı anormal aşınıyorsa uygun destekler sağlanabilir. Esnek düz tabanlıklar ileri yaşlarda sebat edebilir, genellikle ağrısız olup tedavi gerektirmezler. Bazen tabanlık desteği faydalı olabilir.

Esnek olmayan düz tabanlıklar ağrılı ise tedavi edilmesi uygundur. Tedavi için ayakkabı içine destekler, egzersizler uygulanabilir. Bazen ise cerrahi tedavi ihtiyacı gerekebilir.

İçe Dönük Basma

Yürürken veya koşarken, ayak uçlarının karşıya değil de içe doğru dönük şekilde durmasına “içe basma” denir. Küçük çocuklarda içe basma çok yaygın olarak görülür.

İçe Basma Nedenleri

  • Dizden çarpık bacak
  • Femur (uyluk) kemiğinde dönme
  • Tibia (kaval) kemiğinde dönme
  • Tarak kemiğinde içe dönüklük

[/dt_sc_fancy_ul]

Eğri Boyun (Tortikollis)

Boynun iki tarafında bulunan, başın sağ ve sol yana hareketini sağlayan V şeklindeki sternocleidomastoid kasının kısalması ve sertleşmesi sonucu boyun hareketlerinin kısıtlanmasına neden olan bir hastalıktır.

Eğri Boyun Belirtileri ve Tedavisi

  • Kısıtlı boyun hareketleri
  • Kas içerisinde gözlenen sert kitleler
  • Başın bir yöne doğru eğik durması ve yüzün diğer tarafa dönmesi
  • Yüzün bir tarafı düzleşmiş, diğer tarafı ise uzamış gibi görünür

Tortikollis sadece yenidoğan döneminde kendi kendine iyileşme gösterir. Aksi takdirde omuz, yüz ve başta şekil bozukluklarına neden olur. Egzersiz, germe tedavileri ve çevresel düzenlemeler yeni doğan döneminde uygulanan yöntemlerdir. Bu süreç olumlu sonuçlar vermezse cerrahi tedavi gerekmektedir. 1-9 yaş arası dönemde uygulanan cerrahi tedaviler baş, yüz ve omuzda oluşan şekil bozukluklarının düzeltilmesinde etkindir.