+90 (533) 522 0459 bilgi@onatuzumcugil.com

Artroplasti Nedir?

Artroplasti, en basit tanımıyla eklemi ilgilendiren hastalıkların tanı ve tedavisinde kullanılan bir cerrahi yöntemdir. Artroplasti işleminde eklem çevresi kas, ligament ve diğer yumuşak doku fonksiyonlarının restorasyonu hedeflenmektedir.

Bu amaçla yapılan artroplasti cerrahi tipleri 4’e ayrılır:

Rezeksiyon Artroplastisi:

Tedavinin temelini hastalıklı eklem yüzü yada yüzlerinin çıkarılarak, sarsak eklem pozisyonunda bırakılması oluşturur.

Örnek: Girdlestone ameliyatında, kalça ekleminde femur başı çıkarılarak kapsülün sağlıklı bir hale gelmesinin ardından, aksayarak da olsa yürüme imkanı oluşturulabilir. Başka bir örnek olarak da Keller ameliyatında Halluks Valgus yada Halluks Rigidusta birinci falanksın proksimali çıkarılması gösterilebilir.

Total Endoprotez Artroplastisi:

Hastalıklı, şekli bozulmuş eklemin her iki tarafının değiştirilmesiyle gerçekleştirilen tedavi yöntemidir.

Örnek: Yaşlı hastaların kalça kırıklarında femur üst ucunda kırılan kısım çıkarılır. Yerine ise femurun medullasına çimento ile veya çimentosuz protez kısmı yerleştirilir. Aynen femur başı büyüklüğündeki sferik kısmı kalça eklemine redükte edilir. Bu neticede yeni oluşturulan eklem; üstte kemik asetabulum, altta protezli femur başı arasında iş görmeyi sürdürür.

İnterpozisyon Artroplastisi:

Rezeksiyon sonucu eklem yüzleri arasına yumuşak bir doku yerleştirilmesi ile gerçekleştirilen tedavi uygulamasıdır. “El bileğinde bulunan hastalıklı kemiklerin çıkartılarak, yerine palmaris longus tendonunun yumak yapılıp yerleştirilmesi” örnek olarak gösterilebilir.

Parsiyel Endoprotez Artroplastisi:

Bu tedavi yönteminde eklemin bir tarafı vücudun içerisinde daimi olarak kalacak halde, eklem anatomi ve biyomekaniğine uygun malzemelerden yapılmış endoprotezle değiştirilir.

Kalça Artroplastisi Nedir?

kalca_protezi_rontgeniKalça artritine bağlı olarak oluşan ağrı durumlarında uygulanan ve çok iyi sonuçlar doğuran cerrahi yönteme “Kalça Artroplastisi” denir. Kalça artroplastisinde temel olarak yapılan işlem artritik, kıkırdak ve kemik kısımlarının çıkarılarak yerine metal kısımlar ve dayanıklı polietilenden oluşan yeni eklem yüzlerinin oluşturulmasıdır. En az 10 yıl takip edilen hasta gruplarında başarı oranları %90’a ulaşmaktadır. Hastanın konforunu arttırabilmek için birçok cerrahi yöntemin geliştirildiği kalça artroplastisinde, sistemin dayanıklılığını ve ömrünü uzatmak amacıyla birçok farklı metal, seramik veya polietilen kullanılmıştır.

Kalça Artritinin Özellikleri Nelerdir?

Artrit, en basit tanımlaması ile bir eklem enflamasyonudur. Eklemde enflamasyona sebep olabilecek hastalıkların eklem yüzlerinde kalıcı hasara yol açmasıyla artrite oluşur.

Normalde çok pürüzsüz ve kaygan bir yüzeye sahip olan eklem kıkırdağı, artrite bağlı olarak kıkırdakta hasar meydana gelmesi durumunda incelme, pürüz oluşumu ve kemiğe kadar inen çatlaklar oluşturur. Kıkırdağın yapısında tümüyle bozulma meydana gelir ya da sıyrılırsa kemikler birbiri ile sürtünmeye başlar. Kıkırdak hasarında ise eklemin kayganlığı azalır. İleri derece artritlerde eklem hareketleri kısıtlanır ve eklemde sesler oluşur.

Kalça Artritinde Tedavi Süreci

Tanı

Hastanın şikayetleri doğrultusunda gerçekleştirilen fizik muayenenin ardından eklemin röntgen filmleri talep edilmelidir. Tanı sürecinde ayakta çekilen filmler daha net bilgiler ortaya çıkarır. Filmlerden yeterli bilgi alınamaması halinde MRG ya da CT kullanılarak daha detaylı araştırmalar gerçekleştirilebilir.

İlaç Tedavisi

Romatoid artrit gibi enflamatuar artritlerin, enflamatuar olmayan artritlerden ayırt edilmesi öncelik taşır; Çünkü tüm artritlerde bir miktar enflamasyon bulunur ve gerçek enflamatuar artritlerde ilaç tedavisi en etkili yöntemdir.

Ağızdan alınan ilaçlar, enflamatuar olmayan artritlerde de bazen etkin rol oynar. Fakat birçok hastada ağrılar devam eder. Ciddi yan etkiler oluşturduğu için narkotik ilaçlardan sakınmak gerekir. Genel olarak ameliyat sonrası erken dönemde ağrı kesmek için narkotik ilaçlar kullanılır. Narkotik analjezik gerektirecek kadar şiddetli ağrı çeken hastalara ilaç yerine ameliyat önerilir.

Egzersiz

Gerçekleştirilecek olan egzersizlerin genel fiziksel sağlık yönünden faydaları bulunmaktadır. Fakat egzersizin kalça artritine yol açtığı gösterilmediği gibi, kalça artritinde egzersizin hastaya faydası da görülmemektedir. Fiziksel olarak iyi durumda olan hastalar vücutta artritin meydana getireceği sıkıntılarla daha iyi mücadele eder.

Ameliyat İçin En Uygun Zaman

Hasta, günlük yaşamını engelleyen veya yaşam standardını düşüren durumlar yaşıyorsa ve hayatta keyif aldığı şeylerden geri kalıyorsa ameliyat planlanmalıdır. İlk olarak hastanın ameliyata karar vermesi gerekir. Elektif bir ameliyat olan kalça artroplastinin bazı durumlar dışında aciliyeti yoktur. Ameliyat kararı vermeden önce ağrılar çeşitli ilaçlarla ve enjeksiyonlarla tedavi edilmeli, hastaya egzersiz programları önerilmeli ve kilo kontrolleri yapılmalıdır.

Çok sık görülmese de kemik stokunda artritiğe bağlı olarak azalma (protrüzyo asetabuli) meydana gelebilir. Hekim bu gibi durumlarda pelvis kırığına karşı önlem olarak kalça artroplastisini düşünebilir.

Kalça Artroplastisinin Sonuçları

Kalça artroplastisinde başarı oranı, on yıldan uzun süren takiplerde %90’ın üzerinde seyretmektedir. Bu hastalarda ağrılar tamamen geçmiştir ya da basit ilaçlarla geçebilecek düzeyde ağrılar kalmıştır. Kalça artroplastisinin ardından pek çok kişi bağımsız olarak, destek almadan, (koltuk değneği vs.) ve topallamadan uzun mesafe yürüyüşler gerçekleştirebilir.

Kalça artroplastilerinde, sonucu etkileyen en önemli faktörlerden biri de hekimin bu konudaki bilgi, beceri ve tecrübesidir. Ayrıca hekimin artroplasti konusunda özel eğitim almış olması önemlidir.

 Kalça Artritinde Ameliyat Olunmaz İse Sonuç Ne Olur?

Kalça artriti kendi haline bırakılınca kalça artritinin iyileşme durumu söz konusu değildir. Bazı hastalarda şikayetler gelip geçicidir. Bazılarında ise ilerleyicidir ve şikayetler giderek artar. Kalça hareketlerinin kısıtlanması belde stres artışına neden olur. Sonuçta da bel ağrıları ortaya çıkar.

Diz Protezi

Diz artroplastisi, genellikle cerrahi dışı uygulanan tüm tedavi yöntemlerinin (ağızdan alınan ilaçlar, eklem içi enjeksiyonlar, fizik tedavi gibi) ardından kişinin ağrıları ve şikayetleri azalmıyorsa uygulanır. Dizde artrite bağlı olarak ciddi ağrısı olan kişilerde gerçekleşen bir cerrahi müdahaledir. İki tip diz artroplastisi vardır;

diz_protezi_rontgeni-1Total Diz Protezi: Diz eklemi femur, tibia ve patella olmak üzere 3 önemli kemikten meydana gelmektedir. Eğer bu 3 bölümden en az ikisinde artrit bulguları mevcutsa hastaya total diz protezi uygulanır.

Kısmi Diz Protezi: Diz eklemindeki artrit bulgular ile sadece tek bir bölgede karşılaşılıyor ise hastaya minimal invazif kısmi diz protezi uygulanması önerilmektedir.

Diz Protezi Gerektiren Hastalıklar

  • Dizde artriti olan kişiler en büyük adaylardır.
  • Üç kompartmandan oluşan diz ekleminin en az ikisinde artrit bulgular ile karşılaşılmış ise diz protezi ihtiyacı doğabilir.
  • Romatoid Artrit
  • Post-Travmatik Artrit

Diz Protezi Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Hastaya uygun anestezi uygulamasının ardından, dizin önünden yapılan bir kesi ile diz eklemine ulaşılır. Eklemi oluşturan üç kemiğin (femur, tibia ve patella) birbirlerine temas eden yüzlerindeki aşınmış kıkırdak dokusu, ince bir kemik tabakası ile birlikte kesilerek çıkartılır, ardından uygun boyutlarda seçilen protez parçaları, kemik çimentosu (polimetil metakrilat) adı verilen bir dolgu maddesi yardımıyla, hazırlanan kemik yüzeylere tutturulur.

Bu doğrultuda eklem yüzleri, metal ve plastikten yapılmış parçalarla yeniden kaplanmış olur. Ameliyat süresi 1-2 saat civarındadır. Ameliyat sonrası ağrı kontrolü için sıklıka epidural (belden yerleştirilen) ya da damar yoluyla ilaç veren ağrı pompaları kullanılır. Ertesi gün diz hareketlerine başlanır ve yardımla ayağa kalkılır. Oda ve koridor içinde rahat yürüyebilir hale geldiğinizde hastaneden taburcu olabilirsiniz. Bu süre, hastadan hastaya çok farklılık göstermekle birlikte 3 ile 7 gün arasında değişkenlik göstermektedir.

Omuz Protezi

Omuzun tamamı veya bir bölümünün yapay bir eklem ile değiştirilerek omuz ağrılarının giderilmesi ve omuzun rahat hareket etmesi, omuz protezi ameliyatında temel hedeftir. Bu doğrultuda omuzun yıpranmış eklem yüzeyi, metal ya da polietilen  parça ile değiştirilir.

Omuz Protezi Uygulanan Hastalıklar

Omuz artroplastisinin (omuz protezi uygulaması) uygulandığı hastalıklar, omuz eklemi kireçlenmeleri ile omuz başının kırıklarıdır.

Omuz eklemi kireçlenmeleri; pek çok nedenden dolayı ortaya meydana gelebilir. Bunlar arasında sebebi bilinmeyen artrozlar (idyopatik), geçirilmiş bir travma sonrası ortaya çıkmış olan artrozlar (posttravmatik), romatizmal hastalıklara bağlı olarak gelişmiş olanlar (romatoid omuz artropatileri), omuzu hareket ettiren kasların kirişlerinin yırtıklarına bağlı olarak meydana gelenler (rotator kaf yırtığı artropatileri) ve yerine konmamış eski omuz çıkıkları sıralanabilir.

Omuz başının 3-4 parçalı kırıklarında da kısmi omuz protezleri (parsiyel protez) uygulaması gerçekleştirilmektedir.

Omuza protez uygulanmasında hasta yaşı -kalça ve diz protezinde olduğu kadar- belirleyici bir faktör değildir. Ağrı kesici ilaç tedavisi, fizik tedavi, omuza enjeksiyon uygulanması ve omuz artroskopisi ile eklem temizliği gibi diğer tedavi yöntemlerine cevap vermeyecek derecede ilerlemiş omuz kireçlenmelerinde omuz protezi uygulaması iyi bir seçenektir.

Omuz Protezi Ameliyatı

Ameliyat sırasında hastaya genel anestezi uygulanır. Cerrahi müdahale yaklaşık olarak 2 saat sürmektedir. Ameliyatta, omuzdaki hasarlanmış kıkırdak dokular çıkarılarak yerine özel metallerden üretilmiş protez implantlar yerleştirilir.

Ameliyat Sonrası

Ameliyat sonrası genelde hastane yatış süresi 3-4 gündür. Hasta ameliyatın ertesi günü yürüteç yardımıyla yürütülür. Desteksiz ayağa kalkarak yine yürüteç yardımıyla kendi ihtiyaçlarını karşılayacak hale gelmesi 3-4 gün sürer.